محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1508
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
پس از آن عهد صلحى فيما بين دولتين منعقد مىشود - بسآرابى از خاك عثمانى جزو روس مىگردد . حاكم مستقلى مستقيما از اسلامبول به سربستان مأمور نمىشود يعنى از اهالى سربستان حاكمى معيّن مىنمايند كه مطيع عثمانى باشد . امريكا - ( اتائونى ) - اعلان جنگ اتائونى به انگليس . [ سنهء 1228 هجرى - سنهء 1812 مسيحى ] آسيا - ( ايران ) - در شرح سال گذشته مسطور شد كه قشون روس از اركوان روانهء لنكران شدند . در شب نهم ماه محرم اين سال آن جماعت به قلعهء لنكران يورش بردند و سركردهء تفنگچيان لاهيجانى مقتول ، و قلعهء لنكران به تصرّف عساكر روس درآمد و جمعى از لشكريان ايران مقتول شدند و كتلروسكى سه زخم منكر برداشت و بقيّهء سپاه روس به سمت جاميش وان ، و معاونت مصطفى خان طالش رفتند - هم در اين سال چهار نفر از ارامنهء جلفاى اصفهان كه در عمارت سلطنتى شيشهبرى مىكردند از راه بام داخل خزانه شده تقريبا سى هزار اشرفى به سرقت بردند ولى سارقين به دست آمدند - هم در اين سال بعد از عيد نوروز موكب اعليحضرت خاقان كشورستان فتحعلى شاه مصمّم سفر آذربايجان گرديده به باغ نگارستان نقل مكان فرمودند - هم در اين اوان يوسف خواجهء كاشغرى از اولاد خواجگان تركستان كه سالها در اقطار و بلدان سياحت كرده بود به اغواى قربان قليج خان تركمان ميان طوايف ككلان و يموت رفته به فريب عوام پرداخت و مشتى ابله را مريد و دور خود جمع كرد و به خيال مملكتستانى افتاد و قلعهء پسرك فندرسك را محاصره نمود و ميرزا علينقى خان فندرسكى داروغه ككلان را مزورانه به كنار دشت دعوت كرده به دست پسران باى خان ككلان مقتول گرديد و يوسف خواجهء كاشغرى بىمانعى قلعهء پسرك را متصرّف شد . چون اين خبر به عرض ملازمان حضور همايون رسيد به نواب شاهزاده محمد ولى ميرزا والى خراسان و نواب شاهزاده محمد قلى ميرزا حكمران مازندران اشارت فرمودند كه بر سر طايفه يموت رفته به تدمير و تأديب آنها پردازند . شاهزاده محمّد ولى ميرزا حركت كردند و